WEB BİLGİ

Internet bugun icin gerek kullanici sayisi ve gerekse sagladigi olanaklar bakimindan dunyanin en yaygin ve etkin bilgisayar agidir. Hemen her turlu bilgisayarin birbiri ile olan iletisimini en kolay ve guclu sekilde saglayan bir cozumdur. Internet uzerinde, egitim ve arastirma kurumlarindan, ticari, hukumet ve askeri kurumlara kadar yaygin bir yelpaze icinde cok degisik onbinlerce bilgisayar agi yer almaktadir. Boyle muazzam buyuklukteki bir bilgiler kaynagindan ulkemizden de mumkun oldugu kadar cok sayida kisinin yararlanmasinin zamani gelmis ve hatta gecmektedir. Eger amac bilgi cagina ulasmak, ona ayak uydurmak ise bu konuda elimizdeki en onemli ve en kolay ulasilabilir kaynaklardan biri Internet'’tir.

Bu bolumde, bu buyuk bilgi kaynagina ulasmanin yollari, kurum ya da kisilerin Internet baglantisini saglamak icin ne yapmalari gerektigi, alt yapi olarak nelere ihtiyaclari olacagi ve degisik baglanti yollarindan hangilerini kullanabilecekleri anlatilacaktir.

Internet agina ulasmak isteyen kisi ve kurumlarin bu baglantiyi gerceklestirebilmesi icin temel bazi konularda karar vermesi gerekmektedir. Bunlarin en onemlisi baglanti turudur. Temel baglanti turlerini genel olarak iki sinifa ayirabiliriz.

A - Kisisel (veya tek kullanicili) bir bilgisayar ile yapilacak terminal turu baglanti.

B - Bir yerel ag ya da cok kullanicili bir bilgisayar ile yapilacak baglanti (Dugum- Node ya da Gecis Kapisi-Gateway olmak).

Yukaridaki baglanti turleri de kendi iclerinde, kullanilacak donanim ve PTT imkanlari nedeni ile degisiklik gosterirler. Sirayla baglanti turlerini ayrintilari ile inceleyelim.

A-Kisisel (veya tek kullanicili) bir bilgisayar ile terminal turu baglanti

Internet’e baglanmak isteyen kisi veya kurumlarin kendi bunyelerinde kurulu bir bilgisayar aglari yoksa ve sadece tek kullanicili bir bilgisayar uzerinden Internet baglantisini yapmak istiyorlarsa bu durumda Internet baglanti hizmeti veren bir noktaya (Servis Saglayici-SS) baglanmak icin muracaat edebilirler. Bu dokumanin yazildigi tarihte (Haziran 94) bu hizmet TR-NET organizasyonu tarafindan ODTU ve TUBITAK da bulunan Ag Isletim Merkezi-AIM (Network Operation Center-NOC) tarafindan kurulmus olan sistemler uzerinden verilmektedir.

Bu tur kullanicilarin Internet baglantilari icin TR-NET tarafindan kurulmus olan ve isletilen bilgisayarlar uzerinde bir kullanici kodu acilir. Kullanicilar asagida anlatilacak olan degisik baglanti yollari ile bu sistemlere ulastiklarinda hemen hemen tum Internet servislerini kullanabilecekleri bir ortama girerler. Bu adimdan sonra dunyanin herhangi bir noktasina baglanip dosya cekebilir, elektronik posta ile mektup gonderebilir, kutuphane taramasi yapabilir, cesitli konulardaki bilgi bankalarina ulasabilir ya da burada sozu edilmeyen sayisiz hizmetten yararlanabilirler.

Internet baglantisinin saglanmasi icin gerekli donanim sadece bir bilgisayar ve bir modemden (2400 bps ile 14400 bps hizlari arasinda calisabilen, tercihan V.32bis standardinda) ibarettir.

Fiziksel baglantinin saglanabilmesi icin iki yol mevcuttur.

1- PTT Dial-up telefon hatlari: TR-NET tarafindan isletilen Internet’e bagli sistemlerin telefon numaralarini cevirip baglanti kurmak.

2- PTT X.25-ITI (Turpak-Intelligent Terminal Interface) servisi: X.25-ITI servisinden yararlanip TR-NET tarafindan isletilen PAD cihazi yolu ile Internet’e baglanti kurmak. (X.25-ITI aboneligi telefon basvurusu gibi bir basvuru ile PTT’ye yapilir. Standart basvuru ucreti, aylik abonelik ucreti ve kullanim ucreti odenir)

A-1.Iletisim Giderleri Analizi

Yukaridaki her iki cozumde de sonuc olarak ulasilan bilgisayar ve alinan servis aynidir. Ancak tek fark bu sistemlere ulasmak icin kullanilan PTT alt yapisidir. Dial- Up ya da X.25-ITI olanaklarindan hangisini secmek daha uygun olur konusundaki tek belirleyici faktor Internete baglanmak icin kullanilan sistemin bulundugu yerdir. Zira TR-NET su anda sadece Ankara’daki merkezlerinden hizmet verdigi icin Ankara da bulunan kisi ve kuruluslar icin Dial-up daha ucuz bir cozum olurken, Ankara disindaki bir kullanici icin sehirlerarasi telefon fiatlarinin yuksekliginden dolayi (yururlukteki PTT ucretlendirmesi ile Turkiye, Avrupa’daki en pahali ulkelerden birisidir) X.25-ITI baglanti daha hesapli olmaktadir. Dial-up baglantilar, baglanti zamanina gore ucretlendirilir. Ornegin, Istanbul’dan Interneti kullanmak icin Ankara’ya baglanirsaniz her dokuz saniyede bir kontur atacagi icin 10 dakikalik bir baglanti sonucunda 67 kontur karsiligi ucreti PTT’ye odemek zorunda kalirsiniz. Ama ayni baglantiyi Ankara dan yapan bir kullanici ortalama 120 saniyede bir kontur uzerinden sadece 5 kontorluk bir odeme yapar.

X.25-ITI baglanti ucretlerinde ise belirleyici faktor transfer edilen bilgi miktaridir. Baglanti suresinin cok fazla bir onemi yoktur. Karsilastirmali bir fiyat tablosu cikarirsak (Bu analizler Haziran 1994 tarihinde PTT’de gecerli olan tarifeler kullanilarak yapilmistir):

10 dakikalik bir iletisim suresince normal bir kullanicinin ortalama 100.000 bytes bilgi transferi yaptigi bir durumda:

Istanbul’dan yapilan dial-up bir baglantida 67 kontur x 1300 TL/kontur = 87.100 TL

Ankara’dan yapilacak dial-up bir baglantida 5 kontur x 1300 TL/kontur = 6.500 TL

X.25-ITI bir baglantida

150 TL/dakika x 10 dak. = 1500 TL baglanti ucreti

100.000 bytes / 64 Bytes = 1563 segment

1563 segment x 12 TL segment = 18.756 TL

Toplam = 20.256 TL

Goruldugu gibi yaklasik 67.000 TL lik bir fark ortaya cikiyor.

Ancak dikkat edilmesi gereken bir nokta vardir. X.25-ITI baglantilarda cok yuksek yogunluklu bilgi transferi yapilmasi durumunda, X.25-ITI baglanti dial-up baglantiya gore daha pahaliya cikmaktadir. Asagida bir saatlik bir baglanti suresince lokal bilgisayara surekli dosya transferi yapilan bir ornek incelenmistir. Sonuca bakildiginda boyle bir durumda dial-up baglantinin cok daha ucuz oldugu anlasilir.

60 dakikalik bir iletisim suresince 9600 bps hizindaki bir baglanti ile tasinabilecek maksimum bilgi (protokol yuku gozonune alinmamistir)

(60 x 60) saniye x 9600 bit/sn = 34.560.000 bits = 4.320.000 bytes

Istanbul’dan yapilan dial-up bir baglantida

400 kontur(60 dak) x 1300 TL/kontur = 520.000 TL

Ankara’dan yapilacak dial-up bir baglantida

30 kontur (60 dak.) x 1300 TL/kontur = 39.000 TL X.25-ITI bir baglantida

100 TL/dakika x 60 dak. = 6000 TL baglanti ucreti

4.320.000 bytes / 64 Bytes = 540.000 segment

200.000 segment x 12 TL/ ayda ilk 200.000 segment = 2.400.000 TL

340.000 segment x 8 TL / ilk 200.000 segment sonrasi = 2.720.000 TL

Toplam = 5.120.000 TL

Sonuc olarak kullanicilar yukarida gosterilen fiyat analiz yontemlerini, bulunduklari bolgeyi ve o anda gecerli olan PTT tarifelerini goz onune alarak en uygun baglanti yontemine karar vermelidirler.

A-2. Gerekli Yazilim ve Donanim

Baglanti icin gerekli donanimin saglanip, hangi PTT imkani ile sisteme ulasilacagina karar verildikten sonra geriye sadece baglanti icin hangi yazilimin kullanilacagi kalmaktadir. Piyasada bulunan hemen hemen butun Terminal Benzetim (Emulasyon) programlari (Procomm, Bitcom, Windows Term. Emul., Softerm gibi) Internet baglantisi icin sorunsuz olarak kullanilabilmektedir. Bu yazilimlar genellikle satin alinan modem cihazi ile beraber verilmektedir. Internet baglantisini saglamak icin gerekli yazilim konfigurasyonlari cok basit olup asagidaki ozelliklerin girilmesi yeterlidir:

        Number of Data Bits    = 8

        Parity                 = No

        Stop Bits              = 1

        Emulasyon              = VT100

        Speed                  = Modemin ozelliklerine bagli 

                                 olarak 2400 ile 14400 bps 

                                 arasindaki herhangi bir hiz.

Ayrica bazi cok kullanicili bilgisayarlarda da TCP/IP yazilimi bulunmadigi icin bu sistemlerin yine yukardaki yollarla terminal emulasyonu yontemi ile Internet baglantisi saglanabilir.

Dial-up telefon hatlari uzerinden yapilan baglantilarda goz onune alinmasi gereken bir noktada cok sayida kullanicinin kisitli sayidaki telefon hatlarini paylasmalaridir. Ornegin su anda TR-NET Ag Isletim Merkezlerinde toplam 7 telefon hatti uzerinden Internet baglantisi hizmeti sunulmakta ve bu 7 telefon hattini yaklasik 200 kullanici kullanmaktadir. Tum hatlarin ayni anda mesgul olmasi durumunda diger kullanicilar beklemek zorunda kalmaktadirlar. Bu problem TR-NET tarafindan hat sayisi arttirilarak giderilmeye calisilmaktadir.

Asagida TR-NET servis merkezine yukaridaki yollardan biri ile ulasan kullanicilarin karsisina cikan ekran ornegi verilmektedir. Goruldugu gibi hemen hemen tum Internet uygulamalari kullanicilarin hizmetinde bulunmaktadir.

B- Bir yerel ag ya da cok kullanicili bir bilgisayar ile yapilacak baglanti

Bir yerel aga ya da cok kullanicili bir sisteme sahip kuruluslarin Internet baglantilarinin saglanmasi icin de degisik baglanti alternatifleri mevcuttur. Birden fazla kisinin ayni anda Internet aginin imkanlarini kullanmasi durumunda baglanti turunu secerken cevap verilmesi gereken bir kac nokta vardir. Bunlar:

- Bu baglantiyi kac kisi ayni anda kullanacak?

- Gunde kac saat baglanti yapilacak ve hangi yogunlukta kullanilacak?

- Hangi tur servisler kullanilacak?

- Kurum disariya elinde bulunan bir takim bilgi kaynaklarini acacakmi?

Tum bu sorularin cevaplari baglanti turunun belirlenmesini saglamak icin onemli kriterlerdir. Ornegin, cok yogun bir kullanimda bulunacak bir kurumun X.25 yerine kiralik hat ile baglanmasi daha uygun olurken, gunde bir kac kere baglanip sadece elektronik-posta okumak ve/veya Usenet/News gibi az sayida Internet olanagindan yararlanmayi dusunen bir kurum icin dial-up baglanti en uygun cozum olmaktadir.